Η δυσπαρευνία είναι συχνή, αναγνωρίσιμη και κυρίως αντιμετωπίσιμη. Το πρώτο βήμα είναι να μιλήσεις με τον γυναικολόγο σου!
Ο ιατρικός όρος είναι δυσπαρευνία, πόνος που εμφανίζεται κατά τη διείσδυση ή κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής επαφής. Μπορεί να είναι επιφανειακός (στην είσοδο του κόλπου) ή βαθύς (στη λεκάνη). Μπορεί να συνοδεύεται από κάψιμο, σφίξιμο ή αίσθημα πίεσης. Και συνήθως έχει σαφή αιτία.
Έρευνες δείχνουν πως 1 στις 5 γυναίκες βιώνει πόνο κατά τη σεξουαλική επαφή κάποια στιγμή στη ζωή της, κι όμως, οι περισσότερες δεν το αναφέρουν ποτέ σε γιατρό. Η σιωπή αυτή δεν βοηθά. Ο πόνος δεν είναι «στο μυαλό σου», δεν είναι «φυσιολογικό», και δεν πρέπει απλώς να τον υπομένεις.
Πού εντοπίζεται ο πόνος;
- Επιφανειακός: στην είσοδο του κόλπου
- Βαθύς: στη λεκάνη και κατά τη διείσδυση
- Μετά την επαφή: ήπιος έως έντονος
- Πάντα ή μόνο σε συγκεκριμένες θέσεις
Η εντόπιση του πόνου βοηθά σημαντικά στη διάγνωση. Κατά την επίσκεψη στον γυναικολόγο, η ακριβής περιγραφή πού, πότε και πόσο έντονος είναι ο πόνος, είναι πολύτιμη πληροφορία.
Γιατί συμβαίνει
Τα αίτια της δυσπαρευνίας είναι πολλά και συχνά συνδυαστικά. Χωρίζονται σε γυναικολογικές παθήσεις, ορμονικές αλλαγές, νευρολογικά αίτια και ψυχολογικούς παράγοντες:
Γυναικολογικα αίτια
Ενδομητρίωση
Ένα από τα πιο συχνά αίτια βαθέος πόνου. Ο ιστός του ενδομητρίου εκτός μήτρας δημιουργεί φλεγμονή και συμφύσεις που προκαλούν έντονο πόνο κατά τη διείσδυση εκτός των λοιπών συμπτωμάτων.
Ινομυώματα & κύστεις
Ινομυώματα στη μήτρα ή κύστεις ωοθηκών μπορούν να προκαλούν βαθύ πόνο κατά τη σεξουαλική επαφή, ιδιαίτερα σε συγκεκριμένες θέσεις.
Κολπίτιδα & λοιμώξεις
Φλεγμονή από βακτήρια, μύκητες ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα προκαλεί ερεθισμό και κάψιμο που επιδεινώνεται κατά την επαφή.
Μετεγχειρητικές συμφύσεις
Επεμβάσεις στην πύελο, καισαρική, επισιοτομή ή θεραπεία για καρκίνο μπορούν να αφήσουν ουλώδη ιστό που προκαλεί πόνο κατά την επαφή.
Ψυχολογικό
Αγγισμοφοβία
Ακούσια σύσπαση των κολπικών μυών συχνά σχετίζεται με άγχος, τραύμα ή φόβο πόνου, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο που αντιμετωπίζεται με εξειδικευμένη υποστήριξη.
Ορμονικά αιτια
Ξηρότητα κόλπου
Η μειωμένη οιστρογονική δραστηριότητα (εμμηνόπαυση, θηλασμός, ορμονικά αντισυλληπτικά) μειώνει τη φυσική ενυδάτωση του κόλπου, δημιουργώντας τριβή και κάψιμο.
Ατροφική κολπίτιδα
Η μείωση οιστρογόνων στην εμμηνόπαυση λεπταίνει τα τοιχώματα του κόλπου και μειώνει την ελαστικότητά του, με αποτέλεσμα πόνο, ξηρότητα και ευαισθησία.
Νευρολογικά αίτια
Βουλβοδυνία & αιθουσαίτιδα
Χρόνιος πόνος στην περιοχή των γυναικείων γεννητικών οργάνων χωρίς εμφανή αιτία, συχνά περιγράφεται ως κάψιμο, μυρμήγκιασμα ή μαχαίρωμα. Η αιθουσαίτιδα προκαλεί πόνο στην είσοδο του κόλπου κατά την επαφή.
Πότε να κλείσεις ραντεβού αμέσως!
- Ο πόνος εμφανίστηκε ξαφνικά ή έγινε αισθητά χειρότερος τους τελευταίους μήνες
- Συνοδεύεται από αιμορραγία κατά ή μετά την επαφή
- Υπάρχει πόνος στη λεκάνη και εκτός σεξουαλικής επαφής (έμμηνος, κατά την ούρηση, καθιστή θέση)
- Αποφεύγεις την επαφή λόγω φόβου πόνου: το πρόβλημα επιδεινώνεται με τον χρόνο
- Σχεδιάζεις εγκυμοσύνη: ορισμένες αιτίες δυσπαρευνίας επηρεάζουν τη γονιμότητα
- Ο πόνος επηρεάζει την ποιότητα ζωής σου ή τη σχέση σου: αξίζεις βοήθεια
Πώς γίνεται η διάγνωση
Ο γυναικολόγος θα συνδυάσει αρκετές εξετάσεις για να εντοπίσει την αιτία:
Λεπτομερές ιστορικό
Πότε ξεκίνησε, πού εντοπίζεται, τι το επιδεινώνει, η ακριβής περιγραφή είναι το πιο πολύτιμο εργαλείο.
Γυναικολογική εξέταση
Ψηλάφηση για ευαισθησία, ασυμμετρία, συμφύσεις ή παθολογικά ευρήματα.
Διακολπικό υπερηχογράφημα
Εικόνα μήτρας, ωοθηκών, ενδομητρίου, εντοπίζει ινομυώματα, κύστεις, σημεία ενδομητρίωσης.
Καλλιέργεια & εξετάσεις
Αποκλεισμός λοίμωξης ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων ως αιτία.
Μια σημαντική διευκρίνιση: η συνομιλία για τον πόνο κατά τη διάρκεια του σέξ με γυναικολόγο είναι εντελώς φυσιολογική και απαραίτητη. Δεν υπάρχει «ντροπιαστική» ερώτηση στο ιατρείο. Ο γυναικολόγος έχει ακούσει τα πάντα και είναι εκεί ακριβώς γι’ αυτό.
Συχνές ερωτήσεις (FAQ)
Ο πόνος κατά την πρώτη σεξουαλική επαφή είναι φυσιολογικός;
Μια ελαφριά δυσφορία μπορεί να εμφανιστεί αρχικά λόγω άγχους ή ανεπαρκούς διέγερσης. Ωστόσο, έντονος πόνος δεν είναι «αναμενόμενος» ούτε αποδεκτός. Αν επιμένει μετά τις πρώτες επαφές, αξίζει εξέταση.
Μπορεί η αντισύλληψη να προκαλεί πόνο;
Ναι. Ορισμένα ορμονικά αντισυλληπτικά (ιδιαίτερα χαμηλής δόσης) μπορούν να μειώσουν τα επίπεδα οιστρογόνων και να προκαλέσουν κολπική ξηρότητα και δυσπαρευνία . Η αλλαγή μεθόδου αντισύλληψης συχνά λύνει το πρόβλημα.
Είναι η δυσπαρευνία μόνιμη κατάσταση;
Όχι στην πλειονότητα των περιπτώσεων. Με σωστή διάγνωση και κατάλληλη θεραπεία, είτε αυτή είναι φαρμακευτική, φυσικοθεραπευτική ή ψυχολογική υποστήριξη, οι γυναίκες βλέπουν σημαντική βελτίωση ή πλήρη ανακούφιση.
Μπορεί να σχετίζεται με ενδομητρίωση που δεν έχω διαγνωστεί;
Ναι και αυτό είναι πολύ συχνό. Η ενδομητρίωση καθυστερεί κατά μέσο όρο 7–10 χρόνια να διαγνωστεί. Βαθύς πόνος κατά την επαφή, ιδιαίτερα αν συνοδεύεται από επώδυνη έμμηνο ρύση, είναι κλασική ένδειξη που χρειάζεται διερεύνηση.
Ο σύντροφός μου πρέπει να συμμετάσχει στη θεραπεία;
Σε ορισμένες περιπτώσεις, ιδιαίτερα όταν υπάρχει ψυχολογική συνιστώσα ή δυσκολία στη σχέση, η κοινή συμμετοχή σε συνεδρίες με ειδικό μπορεί να βοηθήσει σημαντικά. Ο γυναικολόγος θα αξιολογήσει αν χρειάζεται παραπομπή.
* Το άρθρο έχει καθαρά ενημερωτικό σκοπό και δεν αντικαθιστά την ιατρική εξέταση και διάγνωση.
